فهرست نویسی و رده بندی
رده بندی به طور عام به عمل سازماندهی علوم با نظمی روشمند تعریف شده است. ردهبندی به عنوان اساسی ترین فعالیت فکر انسانی فرض شده است. اساسیترین عمل ردهبندی، فرآیند چند مرحلهای تصمیمگیری در مورد ویژگی یا خصیصه مورد علاقه، تشخیص اشیایی که آن ویژگی یا خصیصه در ردههای مشابه است. جنبههای اساسی دیگر ردهبندی ارتباط دادن میان ردهها و تمایز قائل شدن در درون ردهها به منظور ورود به ردههای فرعی و تقسیمات ظریفتر است.
ردهبندی مواد کتابخانهای از همین شیوه پیروی میکند. ردهبندی کتابخانهای چنین تعریف شدهاست«تنظیم روشمند موضوعی کتاب ها و دیگر موارد در قفسهها، در فهرست ها و مدخل های نمایه به شیوهای که برای کسانی که میخوانند یا کسانی که اطلاعات خاصی را جستجو میکنند مفیدترین باشد» ردهبندی کتابخانهای وظیفه
دوگانهای را انجام میدهد: تنظیم موارد به نظمی منطقی در قفسههای کتابخانه و تهیه یک نمایش قاعدهمند از شناسههای کتابشناختی در فهرست های چاپی، کتابشناسیها و نمایه میباشد. در زمینه کتابداری، ردهبندی به عنوان یک عبارت هم به توسعه طرح ها برای نشان دادن روشنمند همه جنبههای مختلف دانش و هم به هنر تنظیم
کتاب ها یا دیگر اشیاء در انطباق با چنین طرحهایی اشاره دارد.
نشانه ها
هر طرح ردهبندی برای نشان دادن ردهها و تقسیمات خود نظامی از علایم را به کار میبرد. هدف چنین وسیلهای که نشانه میشود تعیین خلاصهای از موضوعها و تهیه نظمی متوالی برای آرایش آنها می باشد. نمونهای از آن نشانه ردهبندی دهدهی دیویی است که از اعداد عربی تشکیل شده است. نظامی که از بیش از یک نوع علامت استفاده کند نشانه مخلوط نامیده میشود، نمونه آن ترکیبی از حروف و اعداد عربی است که در نشانه ردهبندی کتابخانه کنگره دیده میشود.
نشانه سلسله مراتبی آن است که از نظم ساختاری یا سلسله مراتبی ردهبندی را نشان میدهد، و یک نشانه گویا آن است که روابط میان موضوعهای همارا را منعکس میسازد. نشانهای که با ردهبندی دهدهی دیویی استفاده میشود سلسله مراتبی و هم گویا میباشد. ویژگی دیگر بعضی از طرحهای نشانهگذاری جنبه حافظهای درونی یا کمک به بهخاطر سپاری میباشد. به این مفهوم معنی عبارت این است که هر زمان که موضوعی در طرح تکرار میشود به طور مداوم با همان علامت نشان داده میشود، لذا ۸۱۱(شعرآمریکایی)، ۸۳۱(شعر آلمانی)، ۸۴۱(شعر فرانسوی). به همین ترتیب شماره ۳ اغلب به آلمان و شماره ۴ به فرانسه تعلق دارد.
چگونه ردهبندی کنیم
ردهبندی و دادن سرعنوانهای موضوعی و شناسایی مفاهیم اصلی با فرآیند فکری مشابهی آغاز میشوند:تعیین محتوای موضوعی و شناسایی مفاهیم اصلی در اثر در دست بررسی. در فهرست نویسی موضوعی محتوای یک اثر با عبارت شفاهی نشان داده میشود و این نشانه است که حامل معنی در ردهبندی است. اختلاف مهم دیگر آن است که به خاطر این که در کتابخانههای آمریکایی اساسا ردهبندی به عنوان وسیلهای برای قفسهگذاری یا مکانیابی استفاده میشود برای هر اثری فقط یک شماره ردهبندی انتخاب میشود. در فهرست نویسی موضوعی، برعکس، هر تعداد سرعنوان موضوعی ممکن است به اثر داده شود. البته، در جایی که ردهبندی وسیله اصلی بازیابی تلقی
میشود. مانند کتابخانه هایی که دارای فهرست ردهای هستند یا کتابشناسی ها، بر اساس شمارههای ردهبندی تنظیم میشوند ممکن است دو یا بیشتر از دو شماره ردهبندی متفاوت نیز به اثری خاص داده شود.
انتخاب یک شماره: راهبردهای عمومی
چنانچه موضوع اثر به وضوح تعریف شده باشد، ردهبندی آن عملی نسبتأ ساده است; چیزی که نیاز است انتخاب شماره مناسب از طرح مورد استفاده است. اما امکان دارد که اثری به بیش از یک موضوع یا جنبههای متفاوتی از یک موضوع پرداخته باشد. متخصصان ردهبندی اغلب ناچارند که از میان دو یا چند موضوع مختلف که جنبههای متفاوت از یک اثر را نشان میدهند انتخاب کنند.
بعضی از اصول عموم و راهبردهایی که قابل اطلاق به ردهبندی مواد کتابخانهای به طور عام است متمرکز شده است بشرح ذیل است.
۱٫ مفیدبودن را در نظر بگیرید
۲٫ اولویت را به موضوع بدهید
۳٫ از اخصترین شماره موجود استفاده کنید
۴٫ تنها با استفاده از نمایه ردهبندی نکنید
انتخاب شماره: آثار چند موضوعی
قاعده سخت و سریعی برای انتخاب شماره برای اثر چند موضوعی وجود ندارد. راهبردهای زیر که بر اساس آثار متخصصان ردهبندی قرار دارد به طور عموم قابل است.
۱- موضوع برتر یا روابط مرحلهای را تعیین کنید
موضوع برتر
چنانچه موضوع برتر را بتوانید تعیین کنید اثر را زیر آن ردهبندی کنید.
روابط مرحلهای
مشکل عمده اثری است که در آن موضوعات متفاوت در ارتباط با همدیگر مشاهده شده است. در چنین موردی تجزیه و تحلیل روابط ممکن است به تعیین تاکید کتاب کمک کند. در ردهبندی ملاحظات زیر در نظر گرفته میشود.
مرحله نفوذ: اثری را که در مورد نویسندهای بر دیگری است زیر موضوع یا نویسندهای که تاثیر پذیرفته است
ردهبندی کنید.
مرحله جانبداری: اثری را که درباره موضوعی با جانبداری یا با هدف قراردادن گروه خاصی از خوانندگان نوشته است( به عنوان مثال، اصول شیمی فیزیک برای دانشجویان ماقبل پزشکی)، زیر موضوع( شیمی فیزیک) رده بندی کنید، نه زیر عنصری که که از آن جانبداری شده است (دانشجویان ماقبل پزشکی یا علوم پزشکی).
ابزار یا مرحله کاربرد:اثری مانند محاسبات شیمیایی، مقدمهای بر استفاده از ریاضیات در شیمی را زیر موضوع(شیمی) ردهبندی کنید نه ابزار (ریاضیات).
مرحله مقایسه. زیر موضوعی که مورد تاکید قرار گرفته است با اولین موضوع ردهبندی کنید.
۲- زیر اولین موضوع ردهبندی کنید: چنانچه موضوع برتر را نتوان مشخص کرد زیر اولین موضوع رده بندی کنید
۳- زیر موضوع کلی تر ردهبندی کنید: اثری را که به دو یا سه موضوع که تقسیمات فرعی موضوعی عام تر هستند و با هم بخش اعظم آن موضوع را تشکیل می دهند. پرداخته باشد، زیر موضوع عام تر رده بندی کنید.
شماره های بازیابی
برای تمایز هر کدام از اقلام کتابشناختی در یک موضوع واحد یک شماره اثر به شماره ردهبندی افزوده می شود تا تشکیل یک شماره بازیابی به عنوان یک علامت مکانی برای آن اثر در مجموعه کتابخانه ، را بدهد.
رمز گذاری مارک برای شماره های رده بندی و اثر
فهرست نویسی ماشین خوان (مارک) ، در ۱۹۶۶، به عنوان روشی برای تبدیل داده های کارت های کتابخانه کنگره با هدف چاپ تولیدات کتابشناختی به شکل ماشین خوان ایجاد شد.
تاریخ ردهبندی دهدهی دیویی
این ردهبندی در سال ۱۸۷۶ اول بار توسط ملویل دیوئی(۱۸۵۱-۱۹۳۱) که یک کتابدار آمریکایی بود، ابداع گردید. با چاپ اول این رده بندی تحت عنوان (سیستم دهدهی رده بندی) نظام جدیدی برای رده بندی دانش بشری به جهان کتابداری عرضه گردید. در سال ۱۸۸۵ ویرایش دوم این رده بندی با تجدید نظر کامل با نام (رده بندی دهدهی دیویی و نمایه ی نسبی) منتشر گردید و این تجدید نظرها همچنان ادامه یافت تا به امروز که ویرایش بیست ویکم آن به دست ما رسیده است. از سال۱۸۹۴ علاوه بر طرح کلی، خلاصه این رده بندی منتشر می شود.
ویرایش چهاردهم از سیاستهای ویراستاری تبعیت میکرد که بر کار ویرایشهای گذشته حاکم بود. گسترش جزئیات برحسب ضرورت، اما تغییرات کم در ساختار اصلی؛ اما گسترش ها همیشه متوازن نبوده است و قسمت های زیادی در طرح بدون توسعه باقی مانده است. از ویرایش پانزدهم تصمیم گرفته شد که شیوه نوینی یکنواخت نمودن ساختار طرح و همگامی با پیشرفتهای جدید دانشها، به خصوص در علوم و فناوری ضرورت دارد. در این ویرایش تعداد زیادی از موضوعات جابجا گردید، موارد اضافی زیادی از نمایه حذف گردید، و املاهای سادهای که در ویرایشهای گذشته مورد استفاده قرار گرفته شده بود متوقف گردید.
ویرایش شانزدهم با ویراستاری بنجامینای. کاستر در سال ۱۹۵۸ منتشر شد. ویرایش هفدهم تا نوزدهم با ویراستاری کاستر توسعه یافت. ویرایش بیستم با ویراستاری جان پی. کامارومی با همکاری جولین بیل، وینتون ئی. ماثیوس جونیر در سال ۱۹۸۹ منتشر شد. تا سال ۱۹۱۹ ویرایش این رده بندی زیر نظر خود ملویل دیوئی و یا مرکزی بنام Library Bureau اداره می شد. تمام منافع بدست آمده، صرف تجدید نظرهای بعدی می گردید. در سال ۱۹۲۴ تمام امتیازات مربوط به این ویرایش به بنیاد فرهنگیLake Placid Club Education Foundation که دیویی برای پیگیری مقاصدش بوجود آورده بود، واگذار گردید و تمام منافع حاصله صرف تجدید نظر و شناساندن رده بندی دیوئی شد.
در سال ۱۹۳۳ کمی بعد از مرگ دیوئی، هیات امنای بنیاد فوق همکاری خود را با فارست پرس آغاز کرد و در سال ۱۹۶۱ تمامی اختیارات مربوط به رده بندی دیوئی به فارست پرس واگذار گردید و ویرایش بعدی زیر نظر این موسسه انجام گرفت. از سال ۱۹۲۷ که برنامه وارد کردن شماره های رده بندی دیوئی روی برگه های کتابخانه کنگره به تصویب رسید، اداره هیات تحریریه به ساختمان کتابخانه کنگره واقع در واشنگتن منتقل شد از سال ۱۹۷۴ کارهای مربوط به ویرایش این رده بندی زیر نظر کتابخانه کنگره و فارست پرس انجام می شود.
رده بندی دهدهی دیویی خلاصه شده
خیلی زود آشکار گردید که شکل کوچکی از رده بندی به نیازهای کتابخانه های کوچک و با آهنگ رشد آرام بهتر جوابگو خواهد بود. بر این اساس ویرایش خلاصه شدهای از طرح در حدود دو پنجم اندازه ویرایش کامل در سال ۱۸۹۴ منتشر شد. از ابتدای پیدایش، ویرایش خلاصه شده به خصوص برای کتابخانه های مدارس ابتدایی و دبیرستان ها، کتابخانه های عمومی کوچک با مجموعه ای که انتظار نمی رود از حد ۲۰۰۰۰ عنوان فراتر رود و مجموعه های دیگری که ماهیتی عمومی دارند طراحی گردید.
بازنگری
شیوه کنونی بازنگری
گروه بازنگری، شامل سه ویراستار و سه کمک ویراستار، مسئولیت بازنگری و نظارت بر ردهبندی دهدهی دیویی را برعهده دارند. در حال حاضر، رده بندی دهدهی دیویی تقریبا در فواصل هفت تا ده سال مورد بازنگری قرار
میگیرد. در میان دو ویرایش، طرحها و جدولها به صورت منظم مورد امتحان مجدد قرار میگیرند و ویرایش در شمارههای کنونی و شناسههای نمایه و تمهیدات برای موضوع های جدید در صورت نیاز انجام می شود.
اشکال بازنگری
بازنگری معمولا به صورت های زیر انجام می شود:
۱٫گسترش
این روش برای معرفی موضوعات جدید و همچنین برای تقسیمات جزیی تر و دقیق تر در زیر موضوع های کنونی استفاده می شوند.
۲٫کاهش
گاهی تقسیمات فرعی موجود- که به ندرت مورد استفاده قرار میگیرند – متوقف و در عناوین فرعی با موضوعات کلی تری گروه بندی می شود.
۳٫جابجایی
در هر ویرایشی تعدادی از موضوعات موجود در مکان های (یعنی، شماره های) دیگری در طرح انتقال داده می شوند.
رده بندی بر اساس رشتهها
تقسیم ردههای اصلی و ردههای فرعی بر اساس رشتههای دانشگاهی یا بر اساس رشتههای تحصیلی است تا این که بر اساس موضوع باشد. مفهوم چنین تقسیمی این است که همان موضوع ممکن است در بیش از یک مکان در طرح
ردهبندی شود. به عنوان مثال «خانواده» بر اساس رویکرد نویسنده و نقطه نظر وی ممکن است در اخلاقیات ، دین، جامعهشناسی، آداب و رسوم اجتماعی، برنامه ریزی خانواده، اقتصاد خانواده یا تبارشناسی ردهبندی شود.
ساختار سلسله مراتبی
در این ردهبندی، هم موضوع و هم نشانه، ساختاری سلسله مراتبی دارند؛ بطوریکه آنچه در مورد موضوعی معیّن صادق باشد، بر اجزای آن نیز صدق میکند. در واقع، با تقسیم ردههای اصلی به ردههای فرعی و فرعیتر و ایجاد سطوح مختلف تقسیم، هر سطح تقسیم که به تبع از نظام نشانهای بهصورت دهدهی تقسیمبندی میشود، تابع سطح مافوق خود محسوب میگردد. به این ترتیب، ساختار سلسله مراتبی منطقی و سادهای شکل میگیرد که از کل به جزء ادامه مییابد. به عبارت دیگر، طرح دیویی نمودار جهان دانش را در نظامی سلسله مراتبی، از کلیترین موضوعها تا جزئیترین آنها، ترسیم میکند.
ارزیابی
مطالب زیادی در مورد توانایی ها و ضعفهای رده بندی دهدهی دیویی نوشته شده است. در پایین به خلاصه کوتاهی از پاره ای از اظهارنظرها پرداخته می شود:
الف) برخی امتیازات
۱٫ نظامی عملی است. این حقیقت که در مقابل طوفان های ۱۲۰(۱۲۶) سال گذشته دوام آورده است و هنوز هم پراستفاده ترین طرح رده بندی دنیا میباشد به خاطر ارزش عملی آن میباشد.
۲٫ نمایه نسبی جنبههای مختلف یک موضوع را که در رشتههای مختلف پراکندهاند در کنار هم میآورد.
۳٫ تسلسل آشکار شمارهها، بایگانی و قفسهگذاری را آسان میکند.
۴٫ استفاده از نظام اعشاری امکان گسترش و تقسیم فرعی نامحدودی را به وجود آورد.
۵٫ بازنگری مداوم و انتشار ردهها در فاصلههای منظم طرح را ارزشمند کرده است.
ب) برخی ضعف ها
۱. تمایلات انگلیسی- آمریکایی آن آشکار است، به خصوص در ردههای۹۰۰ و ۸۰۰٫ تعصب خیلی زیادی به خصوص نسبت به تفکرات پروتستانی در آمریکا در رده ۲۰۰(دین) آشکار است.
۲٫ رشتههای مربوط به هم اغلب جدا هستند، به عنوان مثال ۳۰۰ (علوم اجتماعی) از ۹۰۰ ( جغرافیا و تاریخ)
۳٫ در رده ۸۰۰ آثار ادبی یک نویسنده براساس قالب ادبی پراکنده است، در حالی که اغلب دانشمندان ترجیح میدهند که آن ها را در کنار هم مشاهده کنند.
۴٫ در حالی که ظرفیت گسترش نامحدود است، ولی به شمارههای طولانی برای موضوعات خاص و خرد انجامیده است. شمارههای طولانی زیاد مناسب نیست.
شماره سازی: ویرایش کامل
گاه برای رسیدن به یک شماره دقیق لازم است از طریق ساختن یا ترکیب،شماره دلخواه را که در فرانما وجود ندارد به دست آورد. این شماره سازی باعت می شود که تجزیه وتحلیل موضوعی به طور عمیق تری انجام پذیرد. استفاده از شماره سازی فقط وقتی میسر است که فرانما دقیقا دستور داده باشد شماره سازی به وسیله اضافه کردن یک شماره به شماره پایه انجام می گیرد( دستورالعملهای آن همیشه به صورت یادداشت ارائه شده است). شماره اصلی یا پایه همیشه از طرح گرفته می شود. عناصر اضافی ممکن است از طرح یا جدولهای کمکی یا هر دو گرفته شده و به شماره پایه افزوده شود.
در ویرایش بیستم رده بندی دهدهی دیویی هفت جدول کمکی وجو دارد:
جدول ۱: تقسیمات فرعی استاندارد
بعد از انتخاب یک شماره رده برای یک اثر، فهرست نویس باید در نظر بگیرید که آیا با توجه به شکل کتابشناختی یا رویکرد نویسنده جزئیات بیشتری مورد نیاز است، جدول یک گروه های نه گانه تقسیمات فرعی استاندارد را که به تقسیمات فرعی جزئی تری برای نشان دادن خصیصه های بیشتری تقسیم می شود سیاهه
می کند. همه نشانه ها برای تقسیمات فرعی استاندارد با یک ۰ (صفر) آغاز می شود، به عنوان مثال:
۰۱- ، ۰۷۱۵۴-
جدول ۲:مناطق جغرافیایی، دوره های تاریخی، اشخاص
شماره های جدول دو از طریق شماره ۰۹- که در جدول یک آمده است به شماره های فرانما اضافه می شوند.
جدول ۳: تقسیمات فرعی برای ادبیات کشورها و شکل های ادبی خاص
نشانه های جدول سه زمانی کاربرد دارد که شماره های پایه برای ادبیات با علامت * زیر۸۱۰ تا ۸۹۰ با دستورالعمل های خاص در زیر ۸۰۸ تا ۸۰۹ و بعضی شماره ها در رده ۷۰۰مشخص شده باشد.کاربرد این جدول در زیر “رده ادبیات” مورد بحث قرار گرفته است.
جدول ۴: تقسیمات فرعی زبانها
این تقسیمات فرعی فقط در رده ۴۰۰ کاربرد دارند و باید به ترتیبی که دستور داده شده به شماره زبان های خاص ۰ تا ۴-۴۹۰ افزوده شوند.
جدول ۵: گروه های نژادی، قومی، ملی
نشانه های از جدول۵ با شماره هایی از طرح و دیگر جداول موارد استفاده قرارمی گیرد که فهرست نویس به اضافه کردن نشانه های گروه های نژادی، قومی، ملی راهنمایی شده باشد.
جدول ۶: زبانها
نشانه های جدول ۶ جنبه زبانی یا چهریزه ای از موضوع را نشان می دهد و همراه با شماره های پایه از رده ها استفاده می شود.
جدول ۷: اشخاص
دستورالعمل استفاده از نشانه های از جدول ۷ شبیه روش هایی است که در جداول ۲،۵ و ۶ به کارگرفته شد.
شماره سازی: ویرایش مختصر
افزدون شماره های جدول های کمکی به شماره پایه؛ در ویرایش مختصر چهار جدول کمکی وجود دارد.
جدول ۱: تقسیمات فرعی استاندارد
از جدول هایی که در شماره سازی به کرات مورد استفاده قرار می گیرد،جدول تقسیمات فرعی استاندارد است. در این مورد غالبا در فرانما به دستورالعملی بر می خوریم،مثل دستوری که زیر شماره ۵۳۹ (فیزیک مدرن)، که برای به کاربردن شماره های این جدول داده شده است. تقسیمات فرعی استاندارد از ۰۱- شروع می شود وتا ۰۹- ادامه می یابد. اما اگر در فرانما ۰۱ تا ۰۹ به معنای دیگری به کار گرفته شده باشد، در این صورت طبق دستور داده شده بایستی عمل کرد که در بعضی از موارد از دو یا سه صفر استفاده می کند. مثل تقسیمات ذیل ۵۱۶ (هندسه) که از شماره های یک صفری برای موضوعهای فرعی استفاده کرده و در نتیجه ۰۰۱ تا ۰۰۹ را برای تقسیمات فرعی استاندارد معین کرده است. بعضی اوقات صفر شماره فرعی استاندارد با شماره اصلی ترکیب می شود، مثل شماره ۶۰۳ که واژه نامه تکنولوژی است. گاه دستور خاصی زیر شماره اصلی داده نشده لکن با یک یا دو مثال
فهرست نویس را راهنمایی می کند که بقیه شماره ها را نیز به همان روش به کار برد.
جدول ۲:نواحی جغرافیایی و اشخاص
یکی دیگر از روشهای متداول خاص کردن شماره های دیویی، استفاده از جدول تقیسمات فرعی جغرافیایی است. در تمام موارد فهرستنویس باید به دستوری که برای اضافه کردن این شماره ها داده شده توجه کند. این تقسیمات زمانی به کار می رود که موضوع مورد نظر را در یک قاره، کشور یا شهر بخصوصی مورد مطالعه قرار داده باشیم، مثلا اگر تاریخ تعاون به طور کلی مورد نظر باشد، شماره ۰۹/۳۳۴ می شود. ولی اگر کتابی درباره تعاون در انگلستان داشته باشیم، شماره آن۰۹۴۲/۳۳۴ می شود.برای بدست آوردن این شماره ابتدا شماره ۴۲- را از جدول دو((تقسیمات جغرافیایی)) بر میداریم، پس از حذف خط تیره به شماره ۰۹/۳۳۴ اضافه می کنیم. هرگاه در فرانما دستوری برای به کار بردن این شماره ها داده نشده باشد باید قبل از اضافه کردن شماره تقسیمات جغرافیایی، ابتدا ۰۹- را به شماره اصلی اضافه می کنیم و سپس شماره جغرافیایی مورد نظر را به پشت۰۹- قرار می دهیم. برای مثال شماره کتابی درباره بهداشت همگانی ۶۱۴ می شود، حال اگر کتابی در مورد بهداشت همگانی امریکا داشته باشیم چون زیر ۶۱۴ دستوری برای اضافه کردن تقسیمات جغرافیایی داده نشده به شماره ۶۱۴ شماره ۰۹- را اضافه
می کنیم و سپس شماره جغرافیایی امریکا که ۷۳- است با حذف خط تیره پشت ۰۹- قرار می گیرد و شماره کتاب مورد نظر یعنی ۰۹۷۳/۶۱۴ بدست می آید.
جدول۳:تقسیم فرعی ادبیات کشورها و شکلهای ادبی خاص
نشانه های جدول ۳ زمانی که قابل اعمال به شماره های پایه ادبیات کشورها که در طرح ها با علامت ستاره(*) در زیر ۸۱۰ تا ۸۹۰ مشخص شده باشد مورد استفاده قرار می گیرد.
شماره ادبیات معمولاً عناصر زیررا شامل می شود:
۱- رده اصلی ادبیات با شماره پایه ۸ نشان داده می شود.
۲- زبان عنصر دوم است، ۷۲/۸۹۱ برای نمایش نامه های روسی، و غیره زمانی که اثر در بردارنده بیش از یک قالب باشد، ۰ برای پر کردن دومین رقم مورد استفاده قرار می گیرد، مانند، ۸۰ برای ادبیات جهان .
۳- قالب ادبی سومین عنصر است. از قدرت به خاطر سپاری استفاده می شود، به عنوان مثال، ۱ برای شعر ، ۲ برای نمایشنامه و غیره . زمانی که اثر بیش از یک قالب را پوشش دهد از ۰ استفاده می شودمانند ۸۲۰ برای ادبیات انگلیس که محدود به قالب خاصی نشود.
۴- تقسیم فرعی استاندارد: زمانی که قابلیت اعمال داشته باشد، مانند ۵/۸۳۰ ( مجله ادبیات آلمان)
جدول۴: تقسیمات فرعی زبانها
این شماره ها که تقسیمات خاص زبانی مثل ریشه شناسی و غیره را مشخص می کند، با شماره های پایه
زبان های مختلف که در فرانما ذیل شمارهای ۴۱۰ تا ۴۹۹ با ستاره مشخص شده اند ترکیب می شود.
شماره های کاتر:
اغلب کتابخانه ها از طرحی استفاده می کنند که بر اساس نام طراح آن یعنی چارلز امی کاتر شماره های کاتر نامیده می شود.این طرح که اساساً برای استفاده با رده بندی گسترش پذیر به وجود آمد در حال حاضر به صورت گسترده با رده بندی دهدهی دیویی استفاده می شود. به عنوان مثال: (Dickerson) D558 و
( DICKENSON) D557 ( DICKENS) D556
در حال حاضر سه جدول کاتر وجود دارد: جدول مولف دو رقمی، جدول مولف سه رقمی، و جدول
کاتر- سن برن که بر اساس نظم صعودی سیاهه شده است. شماره های کاتر به صورت اعشاری به کار برده
می شود. لذا در صورت نیاز هر شماره ای را می توان با افزودن ارقام دیگری به انتهای آن ها گسترش داد. هنگامی که دو نویسنده در شماره مشابهی رده بندی شوند از شماره کاتر یکسانی نیز در جدول برخوردار خواهند شد، با افزودن عددی برای نویسنده دوم شماره دیگری تعیین کنید .
شماره بازیابی منحصر به فرد
زمانی دو یا بیشتر از دو نویسنده با نام خانوادگی مشابه در یک موضوع کتاب نوشته باشند به آنها شماره های مولف یا شماره های کاتر متفاوت داده می شود، به عنوان مثال؛ D557 برای David Dickenson و D558 یا D5575 رای Robert Dickenson . زمانی که نویسنده ای بیش از یک اثر در موضوع خاصی پدید آورد، تمهیدات بیشتری– شماره اثر، نشانه ویرایش، یا تاریخ انتشار، نسخه یا شماره های جلد- افزوده می شود تا این که به شماره بازیابی منحصر بفردی دست یافت.
نشانه اثر
نشانه اثر (گاهی حرف اثر نامیده می شود) به شماره نویسنده یا کاتر افزوده می شود تا عناوین مختلف در یک موضوع را که توسط یک نویسنده به وجود آمده باشد مشخص کرد. نشانه اثر معمولا به صورت مستقیم به دنبال شماره کاتر می آید و شامل اولین حرف یا حروف (حروف کوچک) از اولین کلمه (بدون توجه به حروف تعریف) عنوان است.
به پایگاه خبری و اطلاع رسانی کتابخانه عمومی رستمکلا خوش آمدید